ÕÀÌÐÛÍ ÕÈÉÄ Ð¯¯ ßÂÀÕ ÓÓ?

Áèä ýíý äîëîî õîíîãèéí ýöñýýð Õàìðûí õèéä ð¿¿ àÿëàõààð òºëºâëºæ áàéíà. Ýíýõ¿¿ õèéäèéã Ãîâèéí 5-ð íî¸í õóòàãò Äàíçàíðàâæàà àíõ áàéãóóëñàí áºãººä 1990 îíä äàõèí ñýðãýýñýí þì.

Õàìðûí õèéä îð÷èì ãàçàð íóòãèéí Ìîíãîëûí õóâüä òºäèéã¿é äýëõèéä ãàéõàãäàõ îíöëîã íü áàéãàëèéí áóþó áèî ýíåðãèéí ìàø èõ õóðèìòëàë á¿õèé ãàçàð ãýõ áºãººä õèéäèéí îéð áàéõ Äàíçàíðàâæààãèéí áÿñàëãàë íîìîî óíøèæ áàéñàí ò¿¿õòýé àãóéä áÿñàëãàë õèéæ, õ¿ñýë ñîíèðõëîî øèâíýñíýýð õ¿ñýë çîðèã íü áèåëäýã ãýëöäýã àæýý.

Ýíýõ¿¿ àÿëàëûã èðýõ õàãàñ, á¿òýí ñàéí ºäºð áóþó 3-ð ñàðûí 31-ýýñ 4-ð ñàðûí 1-íä çîõèîí áàéãóóëàõààð òºëºâëºæ áàéíà. Îðîëöîõûã õ¿ñýã÷äèéã á¿ðòãýæ áàéíà. Á¿ðòãýëèéí òàëààðõè äýëãýðýíã¿é ìýäýýëëèéã áèä ìàðãààø ýíýõ¿¿ õóóäñààðàà äàìæóóëàí ãàðãàõ áîëíî.

ÁÀÑ ÍÝÃÝÍ ÀßËÀËÛÍ ÒÓÕÀÉ

ªíãºðñºí õàãàñ ñàéí ºäºð áóþó 3-ð ñàðûí 10-íä ÌÓÈÑ-èéí ÀÆÌ-1 àíãèéí îþóòíóóä Áîãä õàí óóëûí Çàéñàíãèéí àìàíä áàéðëàõ Õàí áîãä àìðàëòûí ãàçàð î÷èæ, öàíà, ÷àðãààð ãóëãàæ, íýãýí ºäðèéã öýâýð àãààðò õºãæèëòýé ñàéõàí ºíãºð¿¿ëëýý.

Òèéø î÷èõ áîëñîí õàìãèéí ãîë çîðèëãî íü öàíà ãýý÷ þìòàé òàíèëöàæ, óóëûí óðóó ãóëãàæ ñóðàõ ÿâäàë áàéñàí þì. Ãýõäýý òýäíèé èõýíõè íü óðüä ºìíº öàíààð ãóëãàõ á¿¿ õýë, ãàðòàà áàðüæ, õºë人 óãëàæ ¿çýýã¿é áàéñàí ó÷ðààñ á¿ãä áàãàã¿é àéæ, òîâ÷õîíäîî õýðõýí öàíààð ãóëãàæ ñóðàõàà áèø, õàðèí ÿàæøóóõàí 纺ëºí óíàõ òóõàéãàà áîäîæ, Çàéñàí òèéø ç¿ãëýñýí ãýæ õýëýõýä õèëñäýõã¿é áîëîâ óó.
Öàíààð ãóëãàæ ñóðàõûí ºìíº òóëãàðñàí àñóóäàë íü 2 öàíàà, òàÿãíû õàìòààð òýâðýýä, ººäºº àëõàõ áàéñàí, ýõýíäýý ÷ ÿàõàâ, ñîíèðõîëòîé, õºãæèëòýé... õýä ãóëãàñíû äàðàà ýíý áîë àñóóäàë ø¿¿.

Ìàíàéõàí èõ õàøèð, ýõëýýä òýð¿¿õýí äîîðîîñ, õ¿í àìüòíû õºëººñ çàéäóóõàí ãóëãàæ ¿çíý. Öàíàà õºë人 á¿òýí óãëàæ àìæèõààñ ºìíº öàíà íü ãóëãàæ ÿâ÷èõ ãýýä ñàíäàðãàõ òóë ãóëãàõ ãýæ áàéãàà íýã íü õàæóóíààñ íü ò¿øíý, áàñ íýã íü öàíûã íü õºëä íü óãëàæ, áýõëýæ áàéõàä ººð íýã íü íºãºº öàíûã íü òîãòîîí áàðèíà... ýý ìºí ÷ èõ þì áîëæ áàéæ ãóëãàõàä áýëýí áîëîîä íºãººõºº óðóó íü ÷èãë¿¿ëýí òàâüæ, ÿâóóëíà. Ãýâ÷ èéì èõ õºäºëìºð õ¿÷ áîëîí áàéæ ìîðäóóëñàí íºãºº íºõºð òàâàí àëõàì ÷ ÿâàëã¿é òýðèé õàäààä óíà÷èõíà.

Ãýâ÷ ÿàõàâ ýý, çàëóó õ¿ì¿¿ñ þì ãýñýíäýý ò¿ðãýí ñóð÷, ýõëýõ öýã íü äýýøëýýä, ãóëãàõ çàì íü óðòñààä ë áàéíà. Ýõýíäýý ãóëãàõààñàà àéãààä áàéñàí õ¿¿õä¿¿ä óðàì îðæ, "ãî¸ þì áàéíà àà" ãýöãýýí äàõèí äàõèí ãóëãààä ë, áàñ óíààä ë.. ßìàðòàé ÷ óã àÿëàëä ÿâñàí õ¿¿õä¿¿ä öàíààð õýðõýí ãóëãàõ òóõàé àíõíû îéëãîëòòîé áîëñîí íü ýíý àÿëàëûí õàìãèéí ãîë ¿ð ä¿í õýìýýí ä¿ãíýæ áîëîõ þì.

Öàíààð õýñýã ãóëãàñíû äàðàà ¿ëäñýí ÷ºëººò öàãààðàà ÷àðãààð ãóëñàöãààñàí íü ìºí ë áàãàã¿é õºãæèëòýé áàéëàà. 5 ÷àðãàà õîîðîíä íü õîëáîæ áýõëýýä á¿ãäýýðýý ñóóæ, ýãö ºíäðººñ ãóëãàõ ¿íýõýýð ñàéõàí. ßã ýãö óðóóãàà áóóæ áàéõàä õàìàã þì äýýø îãøîîä, á¿ãä äóóãàà õóðààíà, òýãýýä ë õàìàã òýíõýýãýýðýý îðèëîëäîæ ãàðíà äàà. Ãýõäýý èíãýæ ãóëãàõ íü áàãàã¿é ýðñäýëòýé, îñîëäîæ ãýìòýæ áîëîõîîð þì áàéíà ëýý. Èéìä èíãýæ ãóëãàõûã çºâëºìã¿é áàéíà.

Ýöýñò íü óã àÿëàëûã çîõèîí áàéãóóëñàí îþóòíóóäàä òàëàðõàë èëýðõèéëýõèéí õàìò çàðèì íýã ç¿éëèéã ñàíóóëàí õýëýõ íü ç¿éòýé. ¯¿íä:

- àÿëàë çîõèîí áàéãóóëàõ áîë îðîëöîã÷äîä áýëòãýõ õóãàöàà îëãîõ ¿¿äíýýñ õýä õîíîãèéí ºìíººñ çàðëàí, áóñäûã óðèàëàí äóóäàõ õýðýãòýé

- ãýðýë çóðãèéí àïïàðàòàà ñàéí áýëäýýðýé ãýæ õýëñýýð áàéòàë ÿìàð ÷ àïïàðàòã¿é ÿâæ, ãàð óòñààðàà àâñàí çóðàãíóóä ÷àíàðûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéíà

- àÿëàëûí ¿åýð çîõèîãäîõ ¿éë àæèëëàãàà, òýìöýýí óðàëäààíû òîäîðõîé õºòºëáºðã¿é ÿâñàí

Ýäãýýðèéã çºâõºí ýíý àÿëàëûã çîõèîí áàéãóóëñàí îþóòíóóä òºäèéã¿é áóñàä îþóòíóóä ÷ áàéíãà àíõààð÷ áàéõ õýðýãòýé áàéíà. ̺í íºõäèéíõºº çîõèîí áàéãóóëæ áàéãàà àÿëàëä èäýâõè ãàðãàí îðîëöäîãã¿é îþóòíóóä îëîí áàéãààã àíõààðóóëàí õýëýõ ¸ñòîé, ºíãºðñºí íàìðûí Welcome êëóáûí àÿëàëä ÷ òóñ àíãèàñ 10-õàí îþóòàí, ãýõäýý äàíäàà ýìýãòýé îþóòàí ÿâñàí, ýíý óäààãèéí àÿëàëä ÷ îõèäóóä ãîëäóó ÿâñàí íü áàãàã¿é ãàéõøðàë òºð¿¿ëæ áàéíà. ¯¿íèéã öààøèä àíõààðàõ íü ç¿éòýé.

Óëààíáààòàð - Õýíòèé - Äîðíîä - Ñ¿õáààòàð - Óëààíáààòàð

2006 îíû 8-ð ñàðä áèä ç¿¿í 3 àéìãèéí íóòãààð 3000 ãàðóé êì àÿëñàí þì. ÌÓÈÑ-èéí îþóòíû äàäëàãà ºìíº íü ªâºðõàíãàé, Àðõàíãàé, Õºâñãºë, Áóëãàíû ÷èãëýëä àÿëäàã áàéñàí, õàðèí ºíãºðñºí æèëèéí òóõàéä Èõ Ìîíãîë óëñ áàéãóóëàãäñàíû 800 æèëèéí îé òîõèîñîíòîé õîëáîîòîéãîîð ç¿¿í àéìãóóäààð òàíèëöàõ äàäëàãà - àÿëàëàà çîõèîí áàéãóóëàõààð øèéäâýðëýñýí þì.

Àÿëàëûí ýõíèé ºäºð áèä Õàð ç¿ðõíèé õºõ íóóðò õ¿ð÷ õîíîãëîñîí. Ýíýõ¿¿ ãàçàðò 1189 îíä Òýì¿æèíèéã Õàìàã Ìîíãîëûí õààíä ºðãºìæèëñºí ò¿¿õòýé. Õàðèí çóðàã äýýðõè çàëóó áîë Ãàíáàÿð, õýçýý ÷, õààøàà ÷, ÿìàð ÷ àÿëàëààð ÿâñàí ãèòàðíààñàà ñàëäàãã¿é, ãèòàðàíäàà õýòýðõèé õàéðòàéãààñàà ºíººäðèéã õ¿ðòýë ãîîíü ÿâàà ýð äýý.

Õàð ç¿ðõíèé õºõ íóóðûí ýðýãò Èõ Ìîíãîë óëñ áàéãóóëàãäñàíû 800 æèëèéí îéä çîðèóëàí áîñãîñîí ñàéõàí öîãöîëáîð áèé. Ýíäýýñ Ìîíãîëûí èõ õààäûí òîâ÷ ò¿¿õòýé òàíèëöàæ áîëîõîîñ ãàäíà çàðèì íýãýíòýé íü ººðèé㺺 õàìààòóóëæ áàñ áîëíî. Æèøýý íü ìàíàé Òºãñºº õýí ÷ áèëýý íýãýí õààíòàé ÿã èæèëõýí öàðàéòàéãàà ãàéõàæ, ìàíàé õàìààòàí áàéõ ãýýä ë áàéãàà.

Áèäíèé àÿëàë ¿ðãýëæèëñýýð... Àÿëàëûí 2 äàõü ºäºð áèä Õàíãàë íóóðààð äàéð÷, äóíä íü çàðèì ãàçàð àëõàæ, Àðûí öàãààí óòàé ã¿ìáýí ãýãäýæ áàéñàí Áàëäàí áýðýýâýí õèéäèéã ¿çýæ òàíèëöñàí þì.

Äàðààãèéí ºäºð íü Õýíòèé àéìãèéí Áèíäýð ñóìûí íóòàã äàõü ×èíãýñ õààíû ò¿¿õò ãàçðóóäòàé òàíèëöñàí. Ýíý ºäºð Õóðõûí ãîëä ìèêðîàâòîáóñ ìààíü ñóóæ, áàãàã¿é ñàíäàðãàñàí õýäèé ÷ ×èíãýñèéí òîîíîò æóóë÷íû áààçûíõíû òóñëàëöààòàéãààð ÿìàðâàà îñîë ãýìòýëã¿é ãàð÷ ÷àäñàí þì. Ýíý äàøðàìä ×èíãýñèéí òîîíîò êîìïàíèéíõàíäàà òàëàðõàëàà èëýðõèéëüå.

Äàðààãèéí ºäºð áèä Äóóðèëàã íàðñíû îð÷èìä àæèëëàæ áàéñàí Ìîíãîë - Ñîëîíãîñûí õàìòàðñàí ýêñïåäèöèéí ìàëòëàãà äýýð î÷èæ òàíèëöñàí.

ͺ㺺òýéã¿¿ð áèä äàäëàãûí õàìðàõ õ¿ðýý, ìàðøðóòûã æèë á¿ð òîãòìîë áàéäëààð áèø, õàðèí Ìîíãîë îðíûõîî ÿíç á¿ðèéí á¿ñ íóòãóóäààð ýýëæëýí õèéõýýð øèéäâýðëýñýí áºãººä ýíý æèë Ìîíãîëûí ºìíºä èõ ãîâèîð àÿëàõ òºëºâëºãººòýé áàéíà. Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäààð õèéñýí ýíý àÿëàë íü ìýäýýæ ºìíºõ àÿëàëóóäûí àäèëààð îëîí ñàéõàí ãàçðààð àÿëæ, õºãæèëòýé õººðòýé äóðñàìæààð ä¿¿ðýí áàéñàí.